دعوای الزام به تنظیم سند رسمی وقتی بوجود میآید که فروشنده تعهد کرده که در دفتر خانه اسناد رسمی حاضر شود و سند رسمی ملک را به خریدار منتقل کند. اما به دلائل مختلف مانند: ناتوانی در پرداخت بدهی املاکی که در رهن بانک هستند، بالا رفتن ارزش ملک یا از روی لجبازی با طرف مقابل و… برای انتقال ملک در دفتر خانه حاضر نمیشود و سند منتقل نمیشود از این رو خریدار مجبور میشود برعلیه او دعوای الزام به تنظیم سند رسمی مطرح کند.
خریدار باید هنگام معامله مطمئن شده باشد که ملک در رهن بانک یا در توقیف نباشد ، چون در اینصورت دادگاه نمیتواند رأی به انتقال ملک با تنظیم سند بدهد. در این مورد خریدار باید همزمان درخواست فک رهن را با الزام به تنظیم سند رسمی در دادخواست خود قید کند . به هر ترتیب اگر رأی به نفع خواهان صادر شود، دادگاه نماینده خود را برای تنظیم سند به نام خریدار به دفترخانه میفرستد.اگر بعداز معامله و بدون تنظیم سند فروشنده فوت کند خریدار باید دعوا را علیه وراث مطرح کند. در صورت امتناع وراث ازتنظیم سند نیز دادگاه نماینده خود را برای تنظیم سند به دفترخانه میفرستد.
اگر ملکی بدون سند فروخته شده و خریدار هنگام معامله متوجه نشده باشد، دیگر نمیتواند دادخواست الزام به تنظیم سند بدهد بلکه فقط حق فسخ دارد یعنی فقط میتواند معامله را برهم بزند.