قرارداد حداقل دو طرف دارد . طرف قرارداد ممکن است شخص حقیقی باشد یا شخص حقوقی . پیش از عقد قرارداد باید در خصوص طرف مقابل بررسی هائی انجام شود . برخی از این اقدامات در مورد اشخاص حقیقی و حقوقی یکسان است و بعضی دیگر فقط درباره یکی از آنها باید به عمل آید.

قرارداد طبق ماده ۱۸۳ قانون مدنی عبارت است از : یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد به امری نمایند و مورد قبول آن­ها قرار گیرد.

قراردادها از حیث تابعیت اشخاصی که آن را منعقد می کنند به دو نوع، قراردادهای داخلی و بین المللی تقسیم می شود که نوع اول در قلمرو حقوق داخلی ونوع دوم تحت حاکمیت حقوق بین الملل قرار دارد.

تنظیم قراردادهای داخلی

در قراردادهای داخلی بین دو نفر یا چند نفر، رابطه حقوقی ایجاد شده و آنها را در مورد یک موضوع خاصی به یکدیگر مرتبط می کند . موضوع قرارداد گاهی ایجاد نوعی حق و تکلیف است و گاهی شناسائی، تغییر، اسقاط و یا انتقال آن دو.

قراردادهای داخلی انواع بسیار متنوعی دارند که برخی از انواع این قراردادها را می توان اینگونه فهرست کرد:

قراردادهای پیمانکاری، مهندسی و صنعتی

قراردادهای سرمایه گذاری و تأمین منابع مالی

قراردادهای نمایندگی

قراردادهای تجاری و بازرگانی

قراردادهای انتقال فناوری

قراردادهای تحقیق و توسعه

قراردادهای استخدامی

قراردادهای اجاره

قراردادهای بانکی و بورس

قراردادهای خدماتی

قراردادهای فناوری اطلاعات (IT)

قراردادهای سینمایی و هنری

قراردادهای مشارکت

قراردادهای بیمه

قرارداد مالکیت فکری و معنوی

قراردادهای حمل و نقل

تنظیم قراردادهای بین المللی

امروزه با توسعه روابط بین‌­المللی اقتصادی و تجاری، بیش از هر زمان دیگری شاهد انعقاد قراردادهای بازرگانی بین­‌المللی هستیم. اشخاص حقیقی و حقوقی در برخی موارد نیاز هست قراردادی را با اشخاص حقیقی یا حقوقی خارج از کشور منعقد کنند که این قراردادها نیز مانند سایر قراردادها باید از مسائل حقوقی بهره‌مند باشند تا در مواقع لزوم بتوان آن را در دادگاه‌های داخلی و خارجی پیگیری کرد.

قراردادهای بین‌المللی به یک توافق‌نامه الزامی قانونی بین طرفین، مستقر در کشورهای مختلف که به انجام یا عدم انجام کارهای خاص متعهد هستند، گفته خواهد شد . ممکن است قراردادهای بین‌الملل به صورت رسمی نوشته شوند. بیشتر مشاغل برای شفاف سازی شرایط توافق، قراردادها را به صورت کتبی ایجاد می‌کنند و اغلب به دنبال مشاوره حقوقی به هنگام ترسیم قراردادهای مهم هستند. قراردادها می‌توانند تمام جنبه‌های تجارت بین‌الملل را پوشش دهند که متداول‌ترین آنها به ترتیب زیر است:

– قرارداد فروش بین‌المللی

– قرارداد توزیع بین‌المللی

– قرارداد آژانس بین‌المللی

– قرارداد نماینده فروش بین‌المللی

– قرارداد عرضه بین المللی

– قرارداد تولید بین‌المللی

– قرارداد خدمات بین‌المللی

– قرارداد اتحاد استراتژیک بین‌المللی

– قرارداد مشترک بین‌المللی

– قرارداد حق امتیاز بین‌المللی

نحوه تنظیم قرارداد

اگر شخصی عادی و یا  مدیر و یا نماینده یک شرکت هستید و قراردادی را میخواهید تنظیم کنید لازم است خاطر نشان کنیم مفاد لازم در تنظیم قرارداد هیچ اصول مشترکی ندارد و بسته به نوع پیمان کاملا متفاوت است. هردو طرف قرارداد هرگونه توافقی که لازم باشد با درنظر گرفتن قوانین امری میتوانند در قرارداد بیان کنند.

قرارداد جنبه های مختلفی دارد و برای تنظیم یک قرارداد مناسب و حرفه ای باید تمام ابعاد آن در نظر گرفته شود، از قبیل جنبه های حقوقی، مالی، بازرگانی و فنی. لذا با توجه به وسعت ابعاد قرارداد لازم است تا در هر چهار حوزه نام برده متخصص آن به کمک شما بیاید. به عنوان مثال در صورت خرید یک کالای خارجی لازم است کارشناس فنی کیفیت آن را با شرکت ارائه دهنده بررسی، کارشناس بازرگانی امور خرید و بازرگانی را بررسی کرده و کارشناس مالی امور مربوط به نقل و انتقال و جزئیات مالی آن را بررسی نماید.

در این میان مسائلی چون ضمانت اجرای تعهدات، اثر فورس ماژور در قرارداد، قانون حاکم یا مرجع حل و فصل اختلافات احتمالی تعیین شود که جنبه حقوقی دارد. البته واقعیت این است که این چهار مورد علی رغم تفاوت با هم مرتبط بوده و مستقل از هم قابل بررسی نیستند و تمام بندهای قرارداد اصولاً بار حقوقی دارند. بنابراین نیاز است که هر یک از متخصصین حوزه یاد شده حداقل اطلاعات ضروری از حوزه های مرتبط هم جهت تنظیم قرارداد داشته باشند.

نحوه تنظیم قرارداد های تخصصی

پیش از تنظیم قرارداد باید چالشهای احتمالی که ممکن است در آینده ایجاد شود شناسایی شده و سپس برای چالش های اخیر راهکارهای مناسبی در قرارداد پیش بینی گردد . به عبارت دیگر اولین قدم در تنظیم قرارداد شناسایی چالش ها و ارائه راهکار است. برخی از این چالش ها خاص و برخی دیگر عمومیت بیشتری برخوردار هستند.پیش از تنظیم قرارداد باید طرف قرارداد اعتبارسنجی شود، که چقدر می خواند و می تواند قراردادی را اجرا کند برای سنجش این موضوع می توانند عملکرد وی را در گذشته بررسی کرده و یا در مقیاس کوچکتری با وی همکاری کنید اعتبارسنجی مقدم بر تعیین محتوای قرارداد بوده و گرفتن وسایل و تضامین اصولاً جای اعتبارسنجی را نمی گیرد.

بهتر است طرفین قرار توافقات خود را مکتوب کنند. کتابت فواید متعددی دارد، از جمله اینکه بیانگر میزان جدیت اشخاص در اجرای تعهدات است. گاه از سوء تفاهم ها جلوگیری می کند گاه مانع فراموشی توافق است و همچنین بهترین دلیل برای اثبات واقعیت است. به همین دلیل گفته می شود “نوشته بهترین شاهد” است.