جعل

جعل چیست ؟

جعل عبارت است از ایجاد تغیر، خدشه وارد کردن و یا ساخت یک سند مجعول (جعل شده) از روی سندی اصلی، به طوری که  فرد عالمانه و آگاهانه و با هدف تقلب ،سند جعلی و ساخته شده ی خود را به جای سند اصلی ارائه دهد.

برای مثال : تغییر دادن تاریخ سند و به کار بردن مهر شخص دیگر بدون اجازه صاحب مهر، الحاق کلمه یا عبارت، از بین بردن یا سیاه کردن قسمتی از نوشته یا همه آن، خراشیدن یا تراشیدن سند، ساخت سند، مهر و یا امضای افراد از مصادیق جعل می باشند.

انواع جعل :

دو نوع است :

۱- ساخت و ایجاد یک سند جدید

۲- تغییر و دخل و تصرف در سند موجود و یا مهر و امضای اشخاص

چگونه اتفاق می افتد؟

در واقع زمانی تحقق می یابد که بدون اطلاع و آگاهی فردی، امضای او را جعل کرده باشند و یا سند و مدرکی مربوط به او را دچار تغییر و دستکاری نمایند.

جعل عموما بر روی یک سند و یا نوشته امکان تحقق دارد،  برای مثال اگر فردی اثر نقاشی یک نقاش را با هدف فروش به جای نسخه اصلی بکشد ،عمل وی تنها تحت عنوان کلاهبرداری، تحت تعقیب و پیگیری قرارخواهد گرفت و تحت عنوان جعل پی گیری نمی شود. همچنین اگر فردی مطلع و آگاه باشد که باید دوست و یا آشنای او، معامله ای را به جای خودش امضا کند، جرم جعل تحقق پیدا نمی کند.

قانون گذار در رابطه با این جرم ، ضرر بالقوه (محتمل) را مدنظر قرار داده است و براى تحقق جعل، ضرر بالفعل شرط نمی باشد، در واقع اگر برای تحقق این جرم ، لزوم ضرر بالفعل نیاز بود، این عمل هیچ گاه نباید به عنوان جرم شناخه میشد.

استفاده از سند مجعول :

اگر کسی از سند یا نوشته ای استفاده کند که جعلی بوده  وبه جعلی بودن آن آگاهی داشته باشد، مرتکب جرم استفاده از سند مجعول شده است.

اگرسند جعلی استفاده شده سند عادی و غیر رسمی باشد مجازات آن ۳ ماه تا ۱ سال حبس یا ۳ تا ۱۲ میلیون ریال جزای نقدی می باشد و اگر سند جعلی استفاده شده سند رسمی باشد ، مرتکب به ۶ ماه تا ۳ سال حبس یا ۳ تا ۱۸ میلیون ریال جزای نقدی محکوم می شود.

نکته ی مهم این است که جرم شخصی که این کار را انجام میدهد و جرم استفاده از سند مجعول دو جرم مجزا و مستقل هستند؛ یعنی اگر کسی سند یا نوشته ای را جعل نموده و از آن استفاده کند به مجازات هردو عمل ( یعنی جعل و استفاده از سند مجعول ) محکوم می شود و حتی ممکن است به دلیل تعدد جرم، تشدید مجازات در رابطه با آن فرد صورت بگیرد.

ادعای جعل نسبت به مدارک و اسناد ارائه شده به دادگاه

در مدارک و اسنادی که به دادگاه ارائه می شود، طرفین می توانند ادعای جعلیت را مطرح کنند.

در چنین مواردی ادعای جعلیت همراه با دلایل، به طرفی که سند را ابراز کرده است، ارائه داده می شود و اگر فرد مذکور، بخواهد همچنان به اصالت سندی که مورد ادعای جرم قرار گرفته است، اصرار بورزد و آن را استفاده کند باید حتما ظرف مهلت ده روز ، مستنداتش را به دادگاه ارائه دهد، دادگاه ، سند را مورد بررسی قرار داده و مهر و موم می کند؛ ولی در صورتی که  آن را به دادگاه تحویل ندهد از اعداد دلایلش خارج شده و آن سند دیگر نمی تواند دلیلی برای اثبات دعوا باشد.

امضا:

ممکن است در سه حالت وجود داشته باشد:

• امضای اشخاص رسمی یا غیر رسمی موضوع ماده ۵۲۳ که مجازات آن طبق مجازات سند رسمی یا عادی است که پیشتر توضیح داده شده بود.
• امضای مقام رهبری و روسای قوای سه گانه موضوع ماده ۵۲۴ که مجازات آن ۳ تا ۱۵ سال حبس می باشد.
• امضای معاون اول رییس جمهور، وزرا ، اعضای شورای نگهبان ، نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان، قضات، روسا، کارمندان و مسئولین دولتی از حیث مقام رسمی آنان، که مجازات آن ۱ تا ۱۰ سال حبس می باشد.

مجازات آن :

•  اگر شخصی در نوشته و اسناد غیر رسمی (اسناد عادی) جرم انجام دهد یا از سند مجعول استفاده کند به جبران خسارت به علاوه حبس از ۳ ماه تا ۱ سال  یا 3 تا ۱۲ میلیون ریال جزای نقدی طبق ماده ۵۳۶ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات، اصلاحیه ۱۳۹۹) محکوم می شود.

• اگر کسی در نوشته و سند رسمی دست ببرد به مجازات ۶ ماه تا ۳ سال حبس یا جزای نقدی از ۳ تا ۱۸ ملیون ریال محکوم می شود اما اگر شخصی که  نوشته و سند رسمی را دستکاری نموده است ، کارمند دولت باشد و در انجام وظیفه و کار خود مرتکب این جرم شود ، به مجازات ۱ تا ۵ سال حبس یا جزای نقدی از ۶ تا ۳۰ میلیون ریال محکوم می شود. (مواد ۵۳۲-۵۳۴ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات)

راهکار هایی برای پیشگیری از آن :

۱- زیر تمامی امضاهای خود، نام و نام خانوادگی بنویسید، این کار باعث می شود که دست خط  شما، مخصوص به خودتان باشد.

۲- یک امضا مختص چک های بانکی خود داشته باشید.

۳- اگر می خواهید به جای امضا از اثر انگشت استفاده کنید برای جلوگیری از جعل حتما از مهر هم استفاده کنید.

۴- در امضای خود یک رمز بگذارید که فقط خودتان متوجه شوید.

مدرک تحصیلی:

یکی از رایج ترین و شایع ترین مصادیق جعل است . متاسفانه امروزه مدرک گرایی در جامعه ما باعث رواج بیشتر این جرم شده است و افراد بسیاری برای رسیدن به جایگاه و مقام اجتماعی و شغلی بالاتر و بهتر، اقدام به ارتکاب این جرم می نمایند.

مجازات آن :

این جرم در قانون به صورت خاص مورد جرم انگاری قرار گرفته است و طبق ماده ی ۵۲۷ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات) اگر کسی مدارک فارغ التحصیلی، تاییدیه یا ریزنمرات تحصیلی، مدارک اشتغال به تحصیل موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی، دانشگاه های داخل یا خارج از کشور و یا ارزشنامه های تحصیلات خارجی را جعل کند یا با آگاهی از جعلی بودنشان از آن ها استفاده کند علاوه بر جبران خسارت به حبس از یک تا سه سال محکوم خواهد شد و اگر شخص مرتکب از کارمندان و کارکنان یکی از سازمان ها و موسسات وابسته به دولت، وزارتخانه ها یا شهرداری ها و یا نهادهای انقلاب اسلامی  باشد؛ به حداکثر مجازات محکوم می شود.

روش تشخیص سند جعلی از سند رسمی:

۱- برای مطمئن شدن از این که سند رسمی جعلی نیست به سایت سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به نشانی  https://www.ssaa.ir مراجعه کنید.

۲- وارد قسمت (خدمات الکترونیکی) شوید و گزینه (تصدیق اصالت اوراق و اسناد دفاتر اسناد رسمی) را انتخاب کنید.

۳- شناسه ی سند و رمز مندرج در بالای برگه سند را وارد کرده و جست و جو را بزنید، اگر شناسه و رمز موجود باشد سند جعلی نمی باشد.